सत्तांतराची नाही, देशाला गरज आहे Reformed BJP ची*

 #रोखठोक_दयानंद_नेने 

🔵 *सत्तांतराची नाही, देशाला गरज आहे Reformed BJP ची*

[ लेखाचा सूर आत्मपरीक्षण करणारा, रोखठोक पण पक्षनिष्ठेच्या पलीकडे जाऊन राष्ट्रहिताचा विचार करणारा ठेवला आहे: दयानंद नेने ]

• भाजपला आज सर्वात मोठे आव्हान विरोधकांकडून नाही; तर स्वतःच्या बदलत्या स्वरूपाचे आत्मपरीक्षण करण्याचे आहे.

हा मुद्दा भाजपविरोधाचा नाही. उलट, भाजपशी वैचारिक नाते असलेल्या प्रत्येक कार्यकर्त्याने स्वतःला विचारण्याचा आहे.

कारण विषय 2029 मध्ये कोण सत्तेत येणार हा नाही.

खरा विषय आहे — 2029 पर्यंत BJP स्वतःमध्ये आवश्यक ते बदल करणार का?

🔹 *ती BJP आणि ही BJP*

• एक काळ असा होता की BJP म्हणजे कार्यकर्ता. 

अटलजी आणि अडवाणी जी यांच्या काळात गावातील बूथपासून दिल्लीतील राष्ट्रीय कार्यालयापर्यंत सामान्य कार्यकर्त्याला पक्षाचा खरा मालक असल्याची भावना होती. त्याच्याकडे पैसा नव्हता, मोठी पदे नव्हती, माध्यमांची प्रसिद्धी नव्हती; पण त्याच्याकडे विचार होता, निष्ठा होती आणि पक्षासाठी वेळ देण्याची तयारी होती.

➡️ आज BJP पूर्वीपेक्षा कितीतरी मोठी झाली आहे.

• Mass-based party झाली आहे. सत्तेचा विस्तार झाला. निवडणुकीचे गणित बदलले. सोशल मीडिया, डेटा, प्रोफेशनल राजकारण, निवडणूक व्यवस्थापन, प्रभावशाली चेहरे आणि इतर पक्षांतून येणारे नेते हे आजच्या BJP चे वास्तव आहे.

हे बदल पूर्णपणे चुकीचे आहेत असे म्हणता येणार नाही.

मोठ्या पक्षाला मोठे होण्यासाठी व्यापक सामाजिक स्वीकार आवश्यक असतो.

पण याच ठिकाणी एक मूलभूत भिती निर्माण होतो —

-- Mass वाढताना Cadre कमी होणार नाही ना?

-- पूर्वी कार्यकर्ता केंद्रस्थानी होता; आज काय आहे?

-- जुनी BJP कार्यकर्त्याला तयार करायची.

• *आज अनेकदा पक्षाला निवडणूक जिंकणारा चेहरा, प्रभावशाली नेता किंवा तातडीने उपयोगी पडणारी राजकीय ताकद महत्त्वाची वाटते, अशी कार्यकर्त्यांमध्ये भावना निर्माण होत आहे.*

हा फरक छोटा नाही.

-- कार्यकर्ता हा फक्त गर्दी जमवणारा, पोस्टर लावणारा, सोशल मीडिया पोस्ट करणारा किंवा नेत्याच्या कार्यक्रमाला उपस्थित राहणारा माणूस नाही.

*तो पक्षाच्या विचारांचा पहिला वाहक आहे*.

-- त्याला जर निर्णयप्रक्रियेत स्थान नसेल, त्याचे ऐकले जात नसेल, त्याच्या अनुभवाची किंमत नसेल आणि त्याच्यावर फक्त आदेश येत असतील, तर कालांतराने cadre culture कमकुवत होण्याचा धोका निर्माण होतो.

🔹*Top-to-Bottom की Bottom-to-Top?*

• भाजपच्या संघटनात्मक रचनेची ताकदच तिच्या तळागाळातील रचनेत आहे. स्थानिक समिती, मंडल, जिल्हा, प्रदेश आणि राष्ट्रीय स्तर अशी तिची संघटनात्मक शिडी आहे.

• पण संघटना कागदावर Bottom-to-Top असणे आणि प्रत्यक्षात निर्णयप्रक्रिया Bottom-to-Top असणे यात फरक आहे.

आज अनेक कार्यकर्त्यांना जाणवणारा प्रश्न हाच आहे —

*निर्णय वरून खाली येतात परंतु खालील कार्यकर्त्यांचे मत वरपर्यंत पोहोचते का ?*

-- याचे उत्तर पक्षाने स्वतःशी प्रामाणिकपणे शोधले पाहिजे.

-- कारण आदेश पाळणारे कार्यकर्ते कोणत्याही पक्षात मिळतात.

-- *पण विचार करणारे, प्रश्न विचारणारे आणि चुकीचे असेल तर 'चूक आहे' म्हणण्याचे धैर्य असणारे कार्यकर्ते तयार करणे हीच संघटनेची खरी ताकद असते.*

🔹*Old BJP विरुद्ध New BJP — संघर्ष नको, समन्वय हवा*

आज BJP मध्ये एक अदृश्य संघर्ष जाणवतो — Old BJP आणि New BJP.

- जुन्या कार्यकर्त्यांना वाटते की त्याग, संघर्ष, विचार आणि संघटनात्मक संस्कार यांची किंमत कमी होत आहे.

- नव्या पिढीला वाटते की जुन्या पद्धतीने आजचे राजकारण चालणार नाही.

*दोघांपैकी कोणीही पूर्णपणे चुकीचे नाही.*

*Old BJP कडे विचार आणि संस्कार आहेत.

New BJP कडे विस्तार, तंत्रज्ञान आणि बदलत्या राजकारणाची समज आहे.*

-- म्हणून Old विरुद्ध New अशी लढाई नको.

*Old चे संस्कार + New ची ऊर्जा = Future BJP.*

हीच योग्य दिशा असू शकते.

🔹*सर्वात मोठी भीती — विचारधारा dilute होण्याची*

BJP मोठी होताना तिची विचारधारा मोठी झाली पाहिजे; पातळ नाही.

निवडणूक जिंकण्यासाठी सामाजिक विस्तार आवश्यक आहे. नवीन लोक पक्षात आले पाहिजेत. विविध समाजघटकांपर्यंत पोहोचले पाहिजे.

पण विस्तार आणि वैचारिक dilution यात एक सूक्ष्म सीमारेषा आहे.

भाजपच्या अधिकृत दस्तऐवजांमध्ये Integral Humanism ही मूलभूत तत्त्वज्ञानाची भूमिका, तसेच nationalism, national integration, democracy आणि value-based politics यांचा स्पष्ट उल्लेख आहे.

-- म्हणून मुद्दा असा नाही की BJP ने बदलावे का?

मुद्दा असा आहे —

*BJP ने बदलताना स्वतःला गमावू नये, एवढीच काळजी घेतली पाहिजे.*

🔹*BJP मध्येही 'Congress culture' आले आहे का?*

हा प्रश्न विचारणे आज गरजेचे आहे.

काही ठिकाणी जुन्या कार्यकर्त्यांना बाजूला पडल्याची भावना आहे. काही ठिकाणी नेतृत्वाशी सहज संपर्क होत नाही, अशी सार्वजनिक नाराजीही नोंदवली गेली आहे.

-- त्यातच एक धोकादायक प्रवृत्ती कोणत्याही मोठ्या सत्ताधारी पक्षाला ग्रासू शकते —

*नेत्याला सत्य सांगण्याऐवजी नेत्याला काय ऐकायला आवडेल ते सांगणे.*

*यालाच जर आपण sycophancy म्हणत असू, तर तिचा प्रवेश कोणत्याही पक्षासाठी धोकादायक आहे.*

*कारण जेव्हा प्रत्येकजण फक्त 'हो' म्हणतो, तेव्हा पक्षाला आपली खरी परिस्थिती समजत नाही.*

मोठ्या नेत्याभोवती मोठी गर्दी असणे आणि मोठ्या नेत्याभोवती सत्य बोलणारी माणसे असणे — या दोन पूर्णपणे वेगळ्या गोष्टी आहेत.

BJP ला गर्दीपेक्षा प्रामाणिक माणसे जास्त आवश्यक आहेत.

🔹*मोदी आहेत म्हणून BJP; की BJP आहे म्हणून मोदी?*

हे देखील विचार करण्याची वेळ आहे.

मोदींचे नेतृत्व BJP साठी ऐतिहासिक ठरले आहे, यात वाद नाही. पण कोणताही पक्ष एका व्यक्तीच्या लोकप्रियतेवर कायमस्वरूपी उभा राहत नाही.

- नेता बदलतो. 

- पिढी बदलते.

- राजकीय परिस्थिती बदलते.

*पण विचार आणि संघटना टिकली पाहिजे.*

• म्हणून BJP ची खरी कसोटी अशी असली पाहिजे की मोठ्या नेतृत्वाच्या पलीकडेही पक्षाची संघटनात्मक आणि वैचारिक ताकद तितकीच सक्षम राहते का?

*मग करायचे काय?*

- Reform म्हणजे बंड नाही.

- Reform म्हणजे पक्ष सोडणे नाही.

- Reform म्हणजे विरोधकांना मदत करणे नाही.

- Reform म्हणजे घराची डागडुजी करून घर अधिक मजबूत करणे.

*त्यासाठी काही मूलभूत बदल आवश्यक आहेत.*

• पहिले — कार्यकर्त्याला पुन्हा केंद्रस्थानी आणा.

त्याचे ऐका. त्याला निर्णयप्रक्रियेत सहभागी करा. त्याच्या अनुभवाला किंमत द्या.

• दुसरे — पदांपेक्षा performance.

फक्त loyalty नव्हे; क्षमता, प्रामाणिकपणा, जनसंपर्क आणि संघटनात्मक कामगिरी यांना महत्त्व द्या.

• तिसरे — dissent ला space द्या.

पक्षाच्या चौकटीत राहून प्रश्न विचारणारा कार्यकर्ता हा शत्रू नसतो. तो पक्षाचा internal corrective mechanism असतो.

• चौथे — नव्यांना संधी द्या, पण जुन्यांना विसरू नका.

ज्यांनी पक्ष बांधला त्यांना केवळ 'old generation' म्हणून बाजूला करणे अन्यायकारक आहे.

• पाचवे — विचारधारेचे प्रशिक्षण पुन्हा मजबूत करा.

फक्त निवडणूक जिंकण्याचे training नव्हे; संविधान, राष्ट्रवाद, Integral Humanism, governance, economy, social issues आणि सार्वजनिक जीवनातील मूल्ये यांचे प्रशिक्षण आवश्यक आहे.

• सहावे — personality cult पेक्षा institutional culture.

*नेते येतील-जातील. पक्ष संघटना टिकली पाहिजे.*

• सातवे — feedback mechanism तयार करा.

बूथवरील कार्यकर्त्याला नेत्या पर्यंत पोहोचण्यासाठी दहा दरवाजे ठोठावावे लागू नयेत.

🔹*BJP म्हणजे फक्त सत्ता नाही*

BJP च्या राष्ट्रीय विचारधारेमध्ये आजही असा एक मजबूत वैचारिक आधार आहे, ज्यामुळे देशाच्या भविष्यासंदर्भात लोकांना आशा वाटते.

-- याचा अर्थ BJP मधील प्रत्येक गोष्ट योग्य आहे असे नाही.

-- तसेच BJP वर टीका करणारा प्रत्येकजण BJP विरोधक आहे असेही नाही.

*कधी कधी घरातील माणूसच घरातील भेगा आधी दाखवतो.*

कारण त्याला घर पडावे असे कधीच वाटत नसते.

*उलट ते अधिक मजबूत व्हावे असेच त्याला वाटत असते.*

• आज BJP समोरचा सत्ता टिकवण्यापेक्षा मोठे आव्हान आहे स्वतः मध्ये सुधारणा घडवण्याचे.

• सत्ता टिकवण्यासाठी BJP ला निवडणुका जिंकाव्या लागतील; पण देशाचा दीर्घकालीन विश्वास टिकवण्यासाठी BJP ला स्वतःमध्ये सुधारणा कराव्या लागतील.

आज देशाला स्थिर, सक्षम आणि राष्ट्रीय दृष्टिकोन असलेली राजकीय व्यवस्था आवश्यक आहे. त्यामुळे BJP च्या वैचारिक आणि संघटनात्मक कमतरता दुर्लक्षित करणे हा उपाय नाही; त्यांची वेळेत दुरुस्ती करणे हा अधिक मूलभूत प्रश्न आहे.

🔹*2029 पूर्वीची खरी तयारी*

2029 ची तयारी म्हणजे केवळ उमेदवार निवडणे, बूथ मॅनेजमेंट करणे आणि सोशल मीडिया मजबूत करणे नव्हे.

2029 ची खरी तयारी म्हणजे BJP चे internal reform.

Old BJP आणि New BJP यांच्यातील दरी कमी करणे.

Cadre आणि mass politics यांचा समतोल साधणे.

कार्यकर्ता आणि नेतृत्व यांच्यातील संवाद वाढवणे.

विचारधारा आणि सत्ताकारण यांच्यातील संतुलन राखणे.

आणि सर्वात महत्त्वाचे —

*चापलुसीपेक्षा सत्याला, पदापेक्षा कामाला आणि व्यक्तीपेक्षा विचाराला मोठे करणे.*

BJP ने स्वतःला बदलण्याची क्षमता गमावली, तर कालांतराने राजकारण तिला बदलायला भाग पाडेल.

पण BJP ने स्वतःहून सुधारणा केली, तर ती अधिक सक्षम, अधिक लोकाभिमुख आणि अधिक वैचारिकदृष्ट्या मजबूत होऊ शकते.

म्हणून लोकहो आजचा मुद्दा 'BJP हटवा' सत्तान्तर घडवा हा नसून —

'BJP सुधारा' हा असायला हवा.

सत्तांतराचा पर्याय नाहीच आहे कारण पर्याय धोकादायक आहे. त्यापेक्षा भाजपा ने संघटनात्मक परिवर्तनाची सुरुवात करावी.

🔹*2029 पटकन येईल.*

म्हणून Reform ची वेळ आजच आहे.

कारण मजबूत BJP ही फक्त BJP ची गरज नाही;

तिच्या समर्थकांच्या दृष्टीने आणि देशातील जनतेच्या दृष्टीने ती देशाच्या स्थैर्याशी जोडलेली बाब आहे.

आणि म्हणूनच —

सत्तांतर नाही, BJP मध्ये सुधारणा हवी.

विरोध नाही, आत्मपरीक्षण हवे.

अंधभक्ती नाही, प्रामाणिक संवाद हवा.

आणि व्यक्तीपेक्षा मोठी — विचारधारा व संघटना हवी.

— #दयानंद_नेने

  30 सप्टेंबर 2026