ठाणेकरांनो जागे व्हा! बालकुममध्ये हायपरस्केल डेटा सेंटर म्हणजे निवासी भागावर डिजिटल आक्रमण?*

 #रोखठोक_दयानंद_नेने 

🛑 *ठाणेकरांनो जागे व्हा! बालकुममध्ये हायपरस्केल डेटा सेंटर म्हणजे निवासी भागावर डिजिटल आक्रमण?*

• ठाणे शहर वेगाने विकसित होत आहे. नवीन रस्ते, मेट्रो, उड्डाणपूल, गृहनिर्माण प्रकल्प... या विकासाचे स्वागतच आहे. पण विकासाच्या नावाखाली जर नागरिकांच्या आरोग्यावर, पर्यावरणावर आणि जीवनमानावर परिणाम करणारे प्रकल्प निवासी भागात आणले जात असतील, तर त्याविरोधात आवाज उठवणे हे प्रत्येक नागरिकाचे कर्तव्य आहे.

• बालकुम येथे Amazon Web Services (AWS) चे हायपरस्केल डेटा सेंटर उभारण्याचा प्रस्ताव हा अशाच प्रश्नांना जन्म देणारा आहे.

• प्रश्न अॅमेझॉनचा नाही. प्रश्न डेटा सेंटरचाही नाही. प्रश्न आहे – असा प्रकल्प नेमका निवासी भागात उभारायचा का ?

• जगभरातील अनेक देश आता हायपरस्केल डेटा सेंटर्सना औद्योगिक क्षेत्रे, आयटी पार्क किंवा स्वतंत्र तंत्रज्ञान क्षेत्रातच प्राधान्य देत आहेत. कारण अशा प्रकल्पांसोबत प्रचंड वीज वापर, मोठ्या प्रमाणावरील विद्युत पायाभूत सुविधा, सतत चालणाऱ्या कूलिंग यंत्रणांचा आवाज, डिझेल जनरेटरची चाचणी, वाहतुकीचा वाढणारा ताण आणि शहरी नियोजनाशी संबंधित अनेक प्रश्न निर्माण होतात.

• बालकुम हा आता औद्योगिक भाग राहिलेला नाही. येथे हजारो कुटुंबे राहतात. शाळा, रुग्णालये, उद्याने, गृहनिर्माण संकुले आणि भविष्यातील मेट्रो मार्ग यामुळे हा पूर्णपणे निवासी परिसर बनला आहे.

🔹 मग प्रश्न असा पडतो की, इतक्या संवेदनशील परिसरात अशा स्वरूपाचा प्रकल्प का?

• AWS ने स्पष्ट केले आहे की या प्रकल्पात सर्व्हर कूलिंगसाठी पाण्याचा वापर होणार नाही आणि मंजूर पाणी केवळ पिण्याच्या व स्वच्छतेच्या गरजांसाठी असेल. या भूमिकेची नोंद घ्यायलाच हवी. मात्र त्याचवेळी नागरिकांना संपूर्ण पर्यावरणीय अहवाल, आवाजाचे स्वतंत्र मूल्यमापन, वाहतूक परिणाम, विद्युत पायाभूत सुविधांवरील ताण आणि आपत्कालीन सुरक्षा याबाबतची माहिती मिळाली पाहिजे. एवढी मागणी करणे चुकीचे नाही.

• आणखी एक महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे रोजगार. हजारो कोटींची गुंतवणूक होणार असली तरी अशा हायपरस्केल डेटा सेंटर्समधून स्थानिक तरुणांसाठी निर्माण होणारा कायमस्वरूपी रोजगार अत्यंत मर्यादित असतो. मग इतक्या मोठ्या जमिनीचा वापर निवासी भागात अशा प्रकल्पासाठी का केला जात आहे, हा प्रश्न विचारलाच पाहिजे.

• आज प्रश्न बालकुमचा आहे. उद्या तो ठाण्यातील दुसऱ्या परिसराचा असू शकतो. जर आज नागरिक शांत राहिले, तर उद्या कोणत्याही निवासी भागात अशा प्रकारचे प्रकल्प उभारण्याचा मार्ग मोकळा होईल.

🔹 हा संघर्ष विकासाविरोधात नाही. हा संघर्ष योग्य ठिकाणी योग्य विकास व्हावा यासाठी आहे.

• ठाणेकरांनी कोणत्याही अफवांवर विश्वास न ठेवता सर्व तथ्ये समोर आणण्याची मागणी करावी. पर्यावरणीय मंजुरी, सार्वजनिक सुनावणी, तज्ज्ञांचा स्वतंत्र अहवाल आणि नागरिकांचा सहभाग या सर्व गोष्टी पारदर्शकपणे झाल्याशिवाय इतक्या मोठ्या प्रकल्पाला अंतिम मान्यता देऊ नये.

• आज ठाणेकरांनी एकत्र येऊन एकच प्रश्न विचारण्याची वेळ आली आहे—

"हायपरस्केल डेटा सेंटरला विरोध नाही... पण ते निवासी भागातच का?"

हा प्रश्न केवळ बालकुमचा नाही; तो ठाण्याच्या भविष्यातील शहर नियोजनाचा, पर्यावरणाचा आणि पुढील पिढ्यांच्या जीवनमानाचा आहे.

ठाणेकर जागा झाला तरच ठाणे वाचेल.

#WakeUpThanekar 

-- दयानंद नेने 

 4 जुलै 2026